«ΕΝΟΣ ΚΑΚΟΥ, ΜΥΡΙΑ ΕΠΟΝΤΑΙ» (ΣΟΦΟΚΛΗΣ)
ΤΕΛΕΦΕΡΙΚ ΣΤΗ ΜΟΝΕΜΒΑΣΙΑ, ΑΚΟΛΟΥΘΩΣ ΚΑΙ ΣΤΟ ΔΙΚΤΑΙΟΝ ΑΝΤΡΟΝ
Το Ελληνικό ΙCOMOS διαφωνεί με την προβλεπόμενη εγκατάσταση τελεφερίκ στην περιοχή του Δικταίου Άντρου, ενός φυσικού σπηλαίου, σε υψόμετρο 1200 μ., στη βόρεια πλευρά του όρους Δίκτη, επάνω από τον οικισμό Ψυχρό, του Δήμου Οροπεδίου Λασιθίου. Το σπήλαιο είναι διεθνώς αναγνωρισμένο, με σπουδαίο σπηλαιολογικό, μυθολογικό, αρχαιολογικό και πολιτιστικό ενδιαφέρον.
Το Δικταίον Άντρον βρίσκεται σε δασική περιοχή ενταγμένη στο δίκτυο Natura 2000 με την ονομασία: «Δίκτη: Οροπέδιο Λασιθίου, Καθαρό, Σελένα, Κρασί, Σελεκάνος, Χαλασμένη Κορυφή». Ορίζεται ως Ειδική Ζώνη Διατήρησης, υπό καθεστώς ειδικής προστασίας, ως οικότοπος με χλωρίδα και πανίδα σπάνιων ενδημικών και στενοενδημικών ειδών. Επί πλέον εγγράφεται ως Τοπίο Ιδιαίτερου Φυσικού Κάλλους, σε Αρχαιολογικό Χώρο με ζώνη προστασίας 500 μ., όπου απαγορεύεται, μεταξύ άλλων, η κατασκευή ογκωδών κτηρίων, η λειτουργία λατομείων, εργοστασίων κττ
Στις 6 Απριλίου 2023, εντάχθηκε στο Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας το Έργο Βελτίωσης της Προσβασιμότητας και Αναβάθμισης Υποδομών του Δικταίου Άντρου, δαπάνης 15.968.714 ευρώ, που αφορούν σε 10 υποέργα, εκ των οποίων το πρώτο αφορά στη Μελέτη και Κατασκευή Αναβατορίου από την Πλατεία Ευρώπης (του οικισμού «Ψυχρό») προς το Δικταίον Άντρον, δαπάνης 10.500.000 ευρώ. Το Υποέργο περιλαμβάνει βαγόνι 18 ατόμων, που θα κινείται σε σιδηροτροχιές μήκους 250-280 μ., υποστηριζόμενες από υποστυλώματα ανά 6 μ., ύψους τουλάχιστον 3 μ. Για την πρόσβαση στο κάτω άκρο της σιδηροτροχιάς από την «πλατεία Ευρώπης» του οικισμού, θα κατασκευαστεί, επιπλέον, κατακόρυφος ανελκυστήρας. Τα προαναφερόμενα συνοδεύονται από εγκαταστάσεις-κτήρια από μπετόν-αρμέ για διάφορες λειτουργικές ανάγκες, όπως: αφετηρία, άφιξη, εισιτήρια, ηλεκτρομηχανολογικές εγκαταστάσεις αναμονής-υποδοχής επιβατών, στέγαστρα, κλίμακες, υδραυλικές εγκαταστάσεις κοκ. Θα γίνουν αποψιλώσεις δέντρων και χλωρίδας σε 20.333 τ.μ., εκβραχισμοί κατά μήκος της όδευσης πλάτους 3.5 μ. για το τελεφερίκ, και 0.60 μ. επιπλέον, για την κατασκευή παράλληλης μεταλλικής κλίμακας κινδύνου. Επίσης, εκβραχισμοί, εκσκαφές και μετακινήσεις γαιών για τις βάσεις μπετόν-αρμέ και για τα συνοδά κτήρια, οικοδόμηση υπόγειων και υπέργειων κατασκευών, και περιφράξεις για την εμπόδιση της άγριας πανίδας (δηλαδή άγριων ζώων). Το τελεφερίκ θα υπέρκειται σημειακά του υφιστάμενου πεζοδρόμου, που οδηγεί στο Δικταίον Άντρον, δηλαδή επάνω από τους πεζούς και θα καταλήγει σε μεγάλη απόσταση από το σπήλαιο. Έτσι θα γίνουν κι άλλες εκσκαφές για τη διαδρομή προς το σπήλαιο. Θα λειτουργεί σε 24ωρη βάση, για την εξυπηρέτηση 150.000-200.000 επισκεπτών ετησίως.
Το έργο είναι μεγάλης κλίμακας, με επιβαρυντικές επιπτώσεις στον περιβάλλοντα χώρο. Δεν συνάδει με το νομικό και θεσμικό πλαίσιο που προβλέπονται για φυσικό τοπίο, μνημείο πολιτισμού, που εγγράφεται σε δασική περιοχή, στο Δίκτυο Νatura 2000 και ορίζεται ως Ειδική Ζώνη Διατήρησης, υπό καθεστώς ειδικής προστασίας.
Το Υπουργείο Πολιτισμού χρησιμοποιεί ως πρόφαση την εξυπηρέτηση ατόμων με ειδικές ανάγκες, εξυπηρετώντας τοπικά ιδιωτικά συμφέροντα. Η βλάβη του τόπου και του μνημείου θα είναι ανεπανόρθωτη.
Το ελληνικό ICOMOS διαφωνεί με την προβλεπόμενη κατασκευή τελεφερίκ στο Δικταίον Άντρον και προτείνει ήπιες βελτιωτικές παρεμβάσεις, σύμφωνα με το εθνικό και διεθνές νομικό και θεσμικό πλαίσιο.
Για την Εθνική Επιτροπή του Ελληνικού Τμήματος του I.C.O.MO.S.
Η Πρόεδρος Ο Γενικός Γραμματέας
Σοφία Αυγερινού-Κολώνια Ιωάννης Πανόπουλος